-->
  • Home
  • महत्वाच्या PDF-1
  • महत्वाच्या PDF-२
  • मराठी जगत-१
  • इ.३ रीसाठी साहित्य
  • हस्तकलेचीपुस्तके
  • मराठी जगत-२
  • खानाखजिना
  • स्वनिर्मित App
  • वाचनीय
  • दिवाळी अभ्यासिका
  • बोलक्या भिंती PDF
  • डिजिटल खेळातून FLN समुद्दी
  • महत्वाचे तंत्रज्ञान
  • स्वनिर्मित व्हिडीओ
  • PPT Games
  • १ ते ८ वर्गाच्या नोंदी
  • KBC गेम Apps
  • इतर
  • ब्लॉग तयार करणे शिका
  • Smart Education Workshees
  • इ.४ थी साठी साहित्य
  • महत्वाची सूचना - हा ब्लॉग स्वनिर्मित साहित्य संग्रह व वेब जगतातील शैक्षणिक दृष्ट्या महत्वाच्या माहितीच्या देवाणघेवाणसाठी तयार करण्यात आलेला आहे.ब्लॉगवर संग्रहित वेब मध्ये व लिंक मध्ये छेडछाड झाल्यास अथवा हॅक झाल्यास मी प्रकाश चव्हाण ब्लॉगर त्यास जबाबदार राहणार नाही.

    बुधवार, ९ जानेवारी, २०१९

    शब्दांचा डोंगर


    माझा उपक्रम- शब्दांचा डोंगर


    उद्दिष्टे-
    १] शब्द वाचनाचा सराव होणे.
    २] शब्द वाढवत गेल्यास अर्थपूर्ण वाक्य तयार होते हे समजणे.
    ३] अर्थपूर्ण वाक्ये तयार करण्याचा सराव होणे.
    ४] झटपट वाचनाची सवय लागणे.
    ५] पूर्णविराम व विशेषणाची ओळख होणे.

    संकलन- प्रकाश चव्हाण जि.प.शाळा करंजवण.ता.दिंडोरी जि. नाशिक.



    शब्द डोंगर क्र. १
    फूल




    गुलाबाचे
    फूल



    गुलाबाचे
    फूल
    आवडते .

    मला
    गुलाबाचे
    फूल
    आवडते .

    मला
    लाल
    गुलाबाचे
    फूल
    आवडते .







    ***********************************************************************
    शब्द डोंगर क्र. २


    विमान




    विमान
    आहे .


    आकाशात
    विमान
    आहे .
    आकाशात
    विमान
    उडत
    आहे .
    उंच
    आकाशात
    विमान
    उडत
    आहे .


    `







    ***************************************************************************
    शब्द डोंगर क्र. ३
    झाड




    झाड
    देते .



    झाड
    सावली
    देते .
    झाड
    सावली,
    फळ
    देते .
    झाड
    सावली,
    फळ
    फूल
    देते.
    झाड
    सावली,
    फळ ,
    फूल,
    लाकूड
    देते.
    `








    **********************************************************************************
    शब्द डोंगर क्र. ४
    यश




    यश
    पहा .






    यश
    मासा
    पहा.
    यश
    लहान
    मासा
    पहा .
    यश
    एक
    काळा
    मासा
    पहा.
    यश
    एक
    लहान
    काळा
    मासा
    पहा.
    `






    **********************************************************************************
    शब्द डोंगर क्र. ५
    दुध




    दुध
    देते .






    गाय
    दुध
    देते .
    म्हैस ,
    गाय
    दुध
    देते .
    शेळी
    म्हैस,
    गाय
    दुध
    देते .
    सांडणी
    शेळी
    म्हैस,
    गाय
    दुध
    देते .







    **********************************************************************************
    शब्द डोंगर क्र. ६
    राजा




    हा
    राजा






    हा
    राजा
    आहे.
    हा
    माझा
    राजा
    आहे .
    हा
    माझा
    शूर
    राजा
    आहे.
    हा
    माझा
    शूर
    शिवाजी
    राजा
    आहे.







    **********************************************************************************
    शब्द डोंगर क्र. ७
    पाटी




    माझी
    पाटी.






    ही
    माझी
    पाटी.
    आबा
    ही
    माझी
    पाटी.
    आबा
    ही
    माझी
    पाटी.
    आहे.







    ************************************************************************

    शब्दडोंगर क्र.८

    मंदिर




    हे
    मंदिर






    हे
    मंदिर
    आहे .
    हे
    मंदिर
    छान
    आहे.
    हे
    मंदिर
    खूपच
    छान
    आहे.
    हे
    शंकराचे
    मंदिर
    खूपच
    छान
    आहे.







    ********************************************************************************* 
    शब्दडोंगर क्र.९
    वाघ




    हा
    वाघ






    हा
    वाघ
    आहे.
    हा
    वाघ
    गुहेत
    आहे .
    हा
    वाघ
    गुहेत
    खात
    आहे.
    हा
    वाघ
    गुहेत
    शिकार
    खात
    आहे.









    **********************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.१०
    कागद




    कागद
    कापा .






    कागद
    करकर
    कापा.
    कागद
    कात्रीने
    करकर
    कापा.
    पिवळा
    कागद
    कात्रीने
    करकर
    कापा.
    पिवळा
    कागद
    लहान
    कात्रीने
    करकर
    कापा.








    *****************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.११
    भात




    भात
    खा.






    ताई
    भात
    खा.
    ताई
    वरण
    भात
    खा.
    ताई
    गरम
    वरण
    भात
    खा.
    ताई
    गरम
    वरण
    तूप
    भात
    खा.



    ************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.१२
    कावळा




    हा
    कावळा






    हा
    काळा
    कावळा.
    हा
    काळा
    कावळा
    आहे.
    हा
    काळा
    कावळा
    झाडावर
    आहे.
    हा
    काळा
    कावळा
    झाडावर
    बसला
    आहे.








    **************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.१३
    चिमणी




    ही
    चिमणी






    ही
    काळी
    चिमणी
    ही
    काळी
    चिमणी
    आहे.
    ही
    काळा
    चिमणी
    झाडावर
    आहे.
    ही
    काळा
    चिमणी
    झाडावर
    बसली
    आहे.








    **********************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.१४
    भाकरी




    भाकरी
    खा.






    काका
    भाकरी
    खा.
    काकू
    काका
    भाकरी
    खा.
    काकू
    काका
    गरम
    भाकरी
    खा.
    काकू
    काका
    गरम
    पिठलं
    भाकरी
    खा.







    ************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.१५
    गाय




    कपिला
    गाय.






    ही
    कपिला
    गाय.
    ही
    माझी
    कपिला
    गाय.
    ही
    माझी
    कपिला
    गाय
    आहे.
      







    ********************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.१६
    कबुतर




    कबुतर
    बघ .






    मालती
    कबुतर
    बघ.
    मालती
    झाडावरील
    कबुतर
    बघ.
    मालती
    झाडावरील
    राखाडी
    कबुतर
    बघ.
    मालती
    झाडावरील
    राखाडी
    रंगाचे
    कबुतर
    बघ.









    **********************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.१७
    ससा




    ससा
    पहा .






    दीपा
    ससा
    पहा.
    दीपा
    लहान
    ससा
    पहा .
    दीपा
    एक
    पांढरा
    ससा
    पहा.
    दीपा
    एक
    पांढरा
    मजेदार
    ससा
    पहा.










    ************************************************************************

    शब्दडोंगर क्र.१८
    माकड




    ते
    माकड






    ते
    माकड
    आहे.
    ते
    माकड
    बसले
    आहे.
    ते
    माकड
    झाडावर
    बसले
    आहे.
    ते
    माकड
    झाडावर
    खात
    बसले
    आहे.








    ********************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.१९
    फळा




    हा
    फळा






    हा
    निळा
    फळा.
    हा
    निळा
    फळा.
    आहे.
    हा
    निळा
    फळा.
    चौकोनी
    आहे.
    हा
    निळा
    फळा.
    चौकोनी
    आकाराचा
    आहे.








    **********************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.२०
    भजी




    भजी
    कर.






    आई
    भजी
    कर.
    आई
    गरम
    भजी
    कर.
    आई
    गरम
    कांदा
    भजी
    कर.
    आई
    गरम
    बटाटा
    कांदा
    भजी
    कर.








    ****************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.२१
    पेन




    हा
    पेन






    हा
    पेन
    आहे.
    हा
    काळा
    पेन
    आहे.
    हा
    काळा
    पेन
    पिशवीत
    आहे.
    हा
    काळा
    पेन
    माझ्या
    पिशवीत
    आहे.








    *****************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.२२
    बाहुली




    माझी
    बाहुली






    माझी
    बाहुली
    छान.
    माझी
    बाहुली
    छान
    आहे.
    माझी
    बाहुली
    छान
    दिसत
    आहे.
    माझी
    बाहुली
    छान
    सुंदर
    दिसत
    आहे.








    ***************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.२३
    बाग




    माझी
    बाग.






    माझी
    सुंदर
    बाग.
    माझी
    सुंदर
    बाग
    आहे.
    माझी
    सुंदर
    बाग
    शाळेत
    आहे.
    माझी
    सुंदर
    बाग
    शाळेत
    फुलली
    आहे.








    ****************************************************************************
    डोंगर क्र.२४
    वाचतो




    कुणाल
    वाचतो.






    कुणाल
    उतारा
    वाचतो.
    कुणाल
    मराठी
    उतारा
    वाचतो.
    कुणाल
    मराठी
    उतारा
    कविताही
    वाचतो.
    कुणाल
    मराठी
    उतारा
    कविताही
    भराभरा
    आहे.








    ********************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.२५
    शाळा




    माझी
    शाळा






    ही
    माझी
    शाळा .
    ही
    माझी
    शाळा
    आहे .
    ही
    माझी
    शाळा
    सुंदर
    आहे.
    ही
    माझी
    शाळा
    खूप
    सुंदर
    आहे.

      

    ****************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.२६
    पाऊस




    पाऊस
    पडतो .






    पाऊस
    पडतो
    आहे.
    मुसळदार
    पाऊस
    पडतो
    आहे.
    मैदानात
    मुसळदार
    पाऊस
    पडतो
    आहे.
    शाळेच्या
    मैदानात
    मुसळदार
    पाऊस
    पडतो
    आहे.








    *****************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.२७
    मोबाईल




    मोबाईल
    आहे.






    हा
    मोबाईल
    आहे.
    हा
    माझा
    मोबाईल
    आहे.
    हा
    माझा
    नवीन
    मोबाईल
    आहे.
    हा
    माझा
    नवीन
    समॅसंगचा
    मोबाईल
    आहे.








    ****************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.२८
    दप्तर




    माझे
    दप्तर






    माझे
    दप्तर
    आहे.
    हे
    माझे
    दप्तर
    आहे.
    हे
    माझे
    नवीन
    दप्तर
    आहे.
    हा
    माझा
    नवीन
    शाळेचे
    दप्तर
    आहे.








    ******************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.२९
    पान




    पान
    दे.






    आई
    पान
    दे
    आई
    मला
    पान
    दे
    आई
    मला
    झाडाचे
    पान
    दे
    आई
    मला
    झाडाचे
    कोवळे
    पान
    दे








    *****************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.३०
    खेळणी




    माझी
    खेळणी






    आई
    पान
    दे
    आई
    मला
    पान
    दे
    आई
    मला
    झाडाचे
    पान
    दे
    आई
    मला
    झाडाचे
    कोवळे
    पान
    दे








    *****************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.३१
    लिहितो




    मी
    लिहितो.






    मी
    नाव
    लिहितो.
    मी
    माझ
    नाव
    लिहितो.
    मी
    माझ
    नाव
    खडूने
    लिहितो.
    मी
    माझ
    नाव
    खडूने
    फळ्यावर
    लिहितो.


    ****************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.३२

    पणती




    छोटीशी
    पणती.






    छोटीशी
    पणती
    आहे.
    छोटीशी
    पणती
    प्रकाश देते
    आहे.
    छोटीशी
    पणती
    घर भरून
    प्रकाश देत
    आले.
      
    ****************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.३3

    कमळ




    कमळ
    बघ.






    पावसाचे
    थेंब
    आले.
    पावसाचे
    थेंब
    आकाशातून
    आले.
    पावसाचे
    थेंब
    आकाशातून
    सरसर
    आले.
    पावसाचे
    थेंब
    आकाशातून
    सरसर
    खाली
    आले.
     



    *****************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.३४
    थेंब




    पावसाचे
    थेंब .






    पावसाचे
    थेंब
    आले.
    पावसाचे
    थेंब
    आकाशातून
    आले.
    पावसाचे
    थेंब
    आकाशातून
    सरसर
    आले.
    पावसाचे
    थेंब
    आकाशातून
    सरसर
    खाली
    आले.

      

    **************************************************************************
    शब्दडोंगर क्र.३५
    ज्ञान




    माझे
    ज्ञान






    माझे
    सखोल
    ज्ञान .
    माझे
    सखोल
    अद्ययावत
    ज्ञान.
    माझे
    ज्ञान
    सखोल
    अद्ययावत
    ज्ञान.
    माझे
    ज्ञान
    गुरुजींमुळे
    सखोल
    अद्ययावत
    ज्ञान.









    गुरुवार, २७ डिसेंबर, २०१८

    उतारा वाचन


    श्रुत लेखन व उतारा वाचन साठी काही नमुना संच एकत्र दिली जात आहेत. त्यांचा वापर करून आपण स्तराचा पडताळा करू शकता किंवा इयत्ता व वयोगट लक्षात घेऊन तुम्ही पाठ्यपुस्तकांतील परिच्छेदही निवडू शकतात.

    परिच्छेदाचे वाचन घेतल्यावर त्यावर शिक्षकांनी किमान ३ प्रश्न विचारून समाजपूर्वक वाचनाचा पडताळा घ्यायचा आहे.येथे प्रश्न दिलेली नाहीत. कृपया परिच्छेदावर आधारित प्रश्न सुलाभाकांनी स्वत: तयार करून विचारावेत.
    संच १

    कपिला गाय आहे .
    कपिला गाय गोठ्यात आहे.
    कपिला गाय दुध देते.
    मुले आवडीने दुध पितात.
    संच २

    तळे सुंदर आहे.
    तळ्यात बगळा उभा आहे.
    तळ्यात मासे पोहत आहेत.
    बगळ्याने मासा पकडला.
    संच ३

    टोपलीत फळे आहेत.
    बाबा आंबा खातात.
    सई पपई खाते.
    दादा अननस खातो.
    त्यांना फळे आवडतात.
    संच ४

    एवढासा उंदीर होता.
    त्याने घरात धुमाकूळ घातला.
    आईच्या साडीवर त्याने नक्षी काढली.
    बाबांच्या पायमोजाला
    दोन खिडक्या केल्या.
    संच ५

    सुषमा लिहित होती.
    तिच्या अक्षरात जादू आहे.
    सुषमाचे अक्षर सुंदर सुबक आहे.
    तिची वही सगळ्यांना हवी असते.
    संच ६

    गंगा आजी झोपडीत राहते.
    तिची झोपडी रामाच्या
    घराशेजारी आहे.गंगा आजीच्या
    घरात मांजर आहे.
    ती मला खूप आवडते.
    संच ७

    सरू एक गरीब मुलगी आहे.
    ती दुसरीत शिकते.तिची आई
    शाळेजवळच्या चौकात
    लिंबू विकते. त्या पैशांवर
    त्यांचे घर चालते.
    संच ८

    चैताली गुणी मुलगी आहे.
    ती दररोज शाळेत जाते.
    घरी आल्यावर ती घराचा
    अभ्यास करते.
    नंतर ती आईला मदत करते.
    संच ९

    फुगेवाला आला.
    त्याने लाल निळे फुगे आणले.
    मुलांनी फुगे घेतले.
    मुलांच्या हातातून फुगे सुटले.
    मुले फुग्यांच्या मागे सैरावैरा
    धावत सुटले.
    संच १०

    एक आजी होती.
    एकदा तिला तिच्या
    बहिणीचे पत्र आले.
    आजीला तिने आपल्या घरी
    पूजेला बोलावले होते..
    संच ११

    आमच्याकडे एक किसणी आहे.
    तिच्यावर बारीक किसले जाते.
    खोबरे किसून चटणी करतो.
    गाजरे किसून हलवा करतो.
    संच १२

    चिंच फार आंबट असते.
    हिरव्या चिंचा छान लागतात.
    जेवणात चवीला चिंचा वापरतात.
    चिंचोके भाजून खातात.
    संच १३

    आमच्याकडे एक किसणी आहे.
    तिच्यावर अनेक प्रकारचे पदार्थ
    किसले जातात.आम्ही खोबरे
    किसून चटणी करतो.
    गजर किसून हलवा करतो.
    संच १४

    बसमध्ये कंडक्टरकाका असतात.
    ते आपल्याला तिकीट देतात.
    स्टॉप आला कि घंटी वाजवतात .
    मग ड्रायव्हर काका बस थांबवतात.
    संच१५

    मेंढीच्या अंगावर लोकर असते.
    लोकरीपासून धागा काढतात.
    त्या धाग्यांचे स्वेटर विणतात.
    स्वेटर थंडीत वापरतात..
    संच १६

    मगर पाण्यात व जमिनीवर आढळते.
    ती पाण्यात पोहू शकते.
    जमिनीवर चालू शकते.
    ती उन्हात बसून अंग शेकते.
    संच १७

    पक्षी वेगवेगळी घरटी बांधतात.
    कावळा काटक्यांचे घरटे बांधतो.
    सुगरण गवताचे घरटे विणते.
    शिंपी पानांचे घरटे शिवतो.
    संच १८

    नारळाचे झाड उंच असते.
    नारळाची चटणी करतात.
    नारळाच्या करंज्या करतात.
    नारळ मसाल्यात घालतात.
    सत्काराला नारळ देतात.
    संच १९

    पळसाच्या पानांचे द्रोण करतात.
    त्याच्या पत्रावळीही करतात.
    पळसाची फुले लाल असतात.
    फुलांपासून लाल रंग मिळतो.
    संच २०

    कच्चा आंबा म्हणजे कैरी.
    कैरीचे लोणचे करतात.
    कैरी पिकली की पिवळी होते.
    पिकलेल्या आंब्याचा रस करतात.
    संच २१

    शाळेला मोठे मैदान आहे.
    सकाळी मैदानात प्रार्थना होते.
    दुपारी आम्ही तिथे खेळतो.
    मैदानात धमाल येते .
    संच २२

    सखाराम बांगड्या घेऊन येतो.
    रेशमी बांगड्या , वर्खी बांगड्या.
    लाल हिरव्या , सोनेरी बांगड्या.
    तो बांगड्या भरून देतो.
    संच २३

    फणसाला वरून काटे असतात.
    फणसाचे गर गोड लागतात.
    गऱ्यात आठळी असते.
    फणस खोडावर लागतात.
    संच २४

    दिवस आणि रात्र यांचा पाठ शिवणीचा
    खेळ आपण रोज पाहतो.
    दिवसानंतर रात्र येते.
    आणि रात्री नंतर पुन्हा दिवस येतो.
    संच२५

    रामू नावाचा एक शेतकरी होता.
    तो शेतात खूप कष्ट करत असे.
    त्यामुळे त्याच्या शेतात भरपूर
    पिक येत.त्याला तीन मुले होती.
    तीनही मुले खूप आळशी होते.
    संच २६

    सुगरण नावाचा पक्ष्याचा खोपा झाडाच्या शेंड्यावर असतो.
    वाळलेल्या गवताच्या कड्यांच्या
    साहिय्याने ते घरटे विणतात.
    घरट्याच्या आत कापूस कागद
    कापड गोळा करून ते
    खोप्यात ठेवतात.
    संच २७

    मनू शाळेच्या पायऱ्या उतरत होता.
    अचानक त्याला
    मुसमुसण्याचा आवाज आला.
    त्याला पायरीवर फुलपाखरू
    पडलेले दिसले.होते.
    त्याने अलगद उचलले व सूर्यफुलाच्या
    शेतात अलगद सोडले .
    संच २८

    गाय पाळीव प्राणी आहे.

    गायचे दुध सर्वांना आवडते
    गायच्या शेणाचा उपयोग
    सारवण्यासाठी करतात.
    शेणाचा उपयोग
    बायोगॅस साठी करतात.
    दिवाळीत वासू बारसेच्या दिवशी
    तिची पूजा करतात.
    संच २९

    कुत्रा पाळीव प्राणी आहे .
    तो घराची शेताची राखण करतो.
    याशिवाय तो अनेक
    आपल्याला मदत करतो.
    पोलिसांनाही त्याची मदत होते.
    कुत्र्याला त्रास देऊ नये.
    तो आपला मित्र आहे.
    संच३०

    हत्ती जंगली प्राणी आहे.
    तो शाकाहारी प्राणी आहे .
    त्याच्या लांब दातांना सुळे म्हणतात.
    हत्तीला लांब सोंड असते.
    सोंडेचा उपयोग अन्न तोंडात
    घालण्यासाठी वस्तू उचलण्यासाठी करतो.
    संच ३१

    पोपट अनेक प्रकारचे असतात.
    आपल्या परिसरात आढळणारा पोपट हिरव्या रंगाचा असतो.
    त्याची चोच लाल चुटूक असते.
    त्याच्या गळ्याभोवती काळा पट्टा असतो.
    तो पट्टा गोफ घातल्या
    सारखा दिसतो.
    संच३२

    रामू मडकी विटा बनवत असे.
    त्याने गाढव कुत्रा हे प्राणी पाळले होते.
    कुत्रा घराची राखण करत असे.
    गाढव स्वत:च्या पाठीवरून माती,विटावाहून नेत असे.
    रामू नेहमी कुत्र्याला बाजारात सोबत नेत असत.
    त्यामुळे गाढवाला कुत्र्याला खूप राग येई.
    संच ३३

    एका जंगलात वानरांची वस्ती होती.
    ते नेहमी झाडांवर वास्तव्य करत.
    ऐके दिवशी लाकुडतोड्या झाडे तोडायला आला.
    ते पाहून वानरांचे पित्त खवळले.
    त्यांना वाटले लाकुडतोड्याचा बेत आपल्याला हुसकून लावण्याचा आहे.
    म्हणून वानरांनी त्याच्यावर हल्ला केला.
    संच ३४

    सूर्याच्या कोवळ्या किरणांबरोबरच
    सूर्यपक्षी फुलाफुलांमधील मध
    शोधायला फुलांवर तुटून पडतात.
    सूर्यपक्षी आकाराने चिमुकला पक्षी गडद जांभळ्या रंगाचा असतो.
    एका जागी फार काळ तो थांबत नाही.
    भुंग्याप्रमाणे तो सतत फुलांवर बागडणारा पक्षी आहे.
    संच ३५

    छोटे आजार घरगुती उपचारांनी बरे होऊ शकतात.
    घरातील अनुभवी,वडीलधार्‍या व्यक्तींना असे घरगुती उपाय माहीत असतात.
    सदीर्मध्ये गरम पाण्याचा वाफारा घेतात, छाती शेकतात.
    उलट्या होत असतील तर लिंबाचे सरबत देतात.
    संच३६

    माणूस शेती करायला लागला.
    त्याची शेती पाण्याजवळ असे.
    तो शेताजवळ वस्ती करून राहू
    लागला. अशाप्रकारे वाड्यावस्त्या
    तयार झाल्या.या वाड्यावस्त्यांची
    पुढे गावे झाली व गावांची वाढ
    होऊन शहरे निमार्ण झाली.
    संच ३७

    प्रत्येक प्रकारच्या सजीवांच्या
    गरजा जिथे पूर्ण होतात, तिथेच
    ते सजीव आढळतात. वाघाच्या
    गरजा गवताळ प्रदेशात पूर्ण होतात,
    म्हणून वाघ गवताळ प्रदेशात आढळतो.
    तर जी वनस्पतीपाणवनस्पती नाही,
    ती पाणथळ जागी तग धरत नाही.
    संच ३८

    जून महिन्यात आभाळात
    सगळीकडे काळे ढग
    हजेरी लावू लागतात.
    पावसाळ्याची चाहूल लागते.
    तोपर्यंत बाजारात फणस,
    करवंदे आणि जांभळे आलेली असतात.
    संच३९

    पाण्याशिवाय माणूस जगू शकत
    नाही. म्हणून पाण्याचा स्त्रोत मानवी
    वस्तीच्या शक्य तितकाजवळ असणे
    गरजेचे असते.त्यामुळे प्राचीन काळी
    नगरे वसली ती कुठल्यातरी
    मोठ्यानदीच्या तीरावर. आपल्या
    देशातअशी अनेक शहरे आहेत. उत्तर
    भारतात यमुना नदीवरील दिल्ली ही
    आपल्या देशाची राजधानी आहे.
    संच ४०
    माकडे आणि खारी हे
    वृक्षवासी प्राणी आहेत.
    त्यांना झाडांमुळे आधार
    व अन्न मिळते. त्यांच्या
    विष्ठेतून बिया सर्वत्र पसरतात.
    त्यामुळे नवीन ठिकाणी झाडे
    उगवतात. काही पक्ष्यांना घरटी
    बांधण्यासाठी झाडांचा उपयोग होतो.


    शनिवार, १० नोव्हेंबर, २०१८

    कसं सांगू तुम्हा माझी दिवाळी कशी गेली?


    whatsapp वरच्या मेसेजने
     माझी विचारशक्ती सुन्न झाली
     जो तो म्हणतो मला  तुझी
    दिवाळी कशी गेली?

    रक्त आटत तवं
    मेहनत आम्ही केली
    दुष्काळाच्या कचाट्यात
     पीकं माझी करपली
    करपलेल्या पिकांसोबत
    स्वप्नही हरपली.
    कसं सांगू तुम्हा माझी
    दिवाळी कशी गेली?

    खिशात दमडी नसतानाही 
    बाजारात कुटूंबाचा आग्रहने जाई
    गजबजलेला बाजार पाहून
    मन चलबिचल होई.
    मुलासाठी मी कपडे खाऊ
     घेण्यासाठी होती नव्हती
     तेवढी लक्ष्मी गेली
    कसं सांगू तुम्हा माझी
     दिवाळी कशी गेली?

    धनवान माणसं जिथं
     फटाक्यांची आतिशबाजी करी.
    तेथूनच न फुटलेले फुसके
     फटाक्यांवरच आमच्या मुलाबाळांसह
     दिवाळी साजरी  झाली
    दिवा लावण्या तेलही
     नाही आमच्या घरी
    कसं सांगू तुम्हा माझी
    दिवाळी कशी गेली?

    पानाफुलं व पिठाच्या उटण्याची जागा
     आता सुगंधी तेल साबणानं घेतली
    फराळ करण्यासाठी आता
     माऊलींच्या एकमेकांची सोबतही संपली
    प्रेम माया सगळी आता
     फराळाच्या रेडीमेड पाकिटात कोंबली
    कसं सांगू तुम्हा माझी
     दिवाळी कशी गेली?

    भावाची बहीणीला भेटण्याची आतुरता
    मित्रांना मित्रांची वाटणारी कमतरता
    गॅझेटच्या दुनियेत संपत चाललेली माया ममता
    सर्व काही दुराव्याची सुरवात
     whatsapp
     मेसेजनेच सुरू केली
    कसं सांगू तुम्हा माझी
     दिवाळी कशी गेली?

    चार दिवस दिवाळी सण
    पण नाही रमलं माझ मन
    कोणाच्याही घरी भेटायला न जाणं
    नुसत मेसेज वर शुभेच्छांचं देणं नी घेणं
    माणसातली माणूसकी या
     मोबाईल मुळे हरपली
    कसं सांगू तुम्हा माझी
     दिवाळी कशी गेली?

    ✍✍✍✍✍✍
    प्रकाश चव्हाण नाशिक

    आवडल्यास शेअर करा मात्र खाडाखोड करू नका.माझ्या कविता
    वर सेव आहेत.
    🙏🙏🙏🙏🙏🙏

    बुधवार, १७ ऑक्टोबर, २०१८

    माझी दिवाळी

    लक्ष लक्ष दिव्यांचा 
    तेजोमय प्रकाशात 
    स्वागत  करूयात  
    दिपावलीचे

    करूनी एक संघ मानव जात
    जपूयात एकमेकांच्या भावना
    साक्षीदार होऊयात या नवनिर्मितीचे.

    दुरावा हा सरावा धनवान अन दारिद्रयाचा
    एक विचार निर्माण व्हावा
    नवसंकल्पनांचा

    गुणवान हाच खरा धनवान
    पैशांचा माज सरावा
    नांदोत एक अंगणात
    संपवून मनाचा दुरावा

    गरीबांचे अश्रू पुसावेत.
    भूकेल्यांना द्यावे अन्न्
    वाटसरूला द्यावे जल
    करावे सर्वांनाप्रसन्न 

    काळ्या आईच्या सेवा करत जगाचा पोशिंद्या राब राब राबतोय
    राखू त्याचा खरा मान 
    जो आपण जगावं म्हणून  स्वतः रोज मरतोय.

    जगवूयात या जिवंत  विधात्याला
    देऊन कष्टाचे फळ
    सन्मान करूनी त्याच्या त्यागाचा
    देऊ जीवन जगण्याचे बळ

    मंदीराच्या दान पेटीत गुप्त धन देऊन
     समाधानी न होता
     गरजवंताला पाण्याच्या थेंब व अन्नाच्या कणदेऊनी टिकवू आपली मानवता.

    मंदिराच्या तिजोरीवर असतो 
    संस्थान मंडळाचा डोळा
    देवाच्या नावाने लुटारूंची
    फौज होत असते गोळा

    दिन दुबळ्यांना लूटून
     या धनधांडग्याना आपण पोसतो
    आसुसलेले कोवळी मने
    त्यांच्या भावनाही पायदळी तुडवतो

    संपवून सारे भेद
    स्मरण ठेवू शिकवण शिवबाची 
     वेश-भाषा  गरीब-श्रीमंत जातभेदाला तिलांजली देत गाणी गाऊ एकात्मतेची

    आज नरक चतुर्थीचा 
    करा मनात संकल्प
    भेदभावाचे दुरावे नष्ट करूनी
    होऊया समृद्ध नी प्रगल्भ.
    ✍✍✍✍✍✍
    *प्रकाश चव्हाण नाशिक*
    🌅🌅🌅🌅🌅
    🎇🎇 *दिवाळीच्या हार्दिक शुभेच्छा*🎇🎇